ΑΝΑΤΟΜΙΑ & ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ

Το ήπαρ είναι το πιο μεγάλο όργανο του ανθρώπινου οργανισμού, είναι συμπαγές και ανήκει στο πεπτικό σύστημα. Εγγυάται την εκτέλεση πάρα πολλών  λειτουργιών, απαραίτητων στον οργανισμό. Βρίσκεται στο πάνω και δεξί μέρος της κοιλιάς και προστατεύεται, εν μέρει, από τις πλευρές. Στο πάνω μέρος έχει το διάφραγμα, πάνω από το οποίο βρίσκονται οι πνεύμονες, η καρδιά και στα αριστερά του έχει το στομάχι.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΛΟΒΟΙ – ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ

Το ήπαρ χωρίζεται σε 4, διαφορετικού μεγέθους λοβών. Ο δεξιός λοβός έχει το μεγαλύτερο μέγεθος, ο αριστερός είναι μικρότερος. Μεταξύ των δύο λοβών υπάρχει ο τετράπλευρος λοβός και ο κερκοφόρος. Η χοληδόχος κύστη βρίσκεται στο πρόσθιο και κατώτερο σημείο του ήπατος, στο όριο ανάμεσα στο δεξιό και στον τετράπλευρο λοβό.

Κάθε λοβός του ήπατος, αποτελείται από τμήματα, τα οποία είναι αυτόνομες λειτουργικές μονάδες και είναι συνολικά 8. Η γνώση αυτών των ανατομικών διαχωρισμών είναι πολύ σημαντική, διότι αποτελεί τη βάση της χειρουργικής του ήπατος. Όταν ένα μέρος του ήπατος παρουσιάζει μια βλάβη και πρέπει να αφαιρεθεί, ο χειρουργός πρέπει να γνωρίζει με απόλυτη ακρίβεια τα ανατομικά όρια της περιοχής που θα αφαιρέσει.

ΑΓΓΕΙΩΣΗ

Το ήπαρ είναι ένα από τα όργανα που έχουν το πιο πυκνό δίκτυο αγγείων στη δομή τους. Έχει μονίμως το 10% του συνολικού αίματος του σώματος και κάθε λεπτό περνούν από το ήπαρ 1,4 λίτρα αίματος.

Το αίμα φθάνει στο ήπαρ μέσω 2 μεγάλων αγγείων:

  1. Την ηπατική αρτηρία
  2. Την πυλαία φλέβα

Όταν εισέρχονται στο ήπαρ αυτά τα αγγεία διακλαδίζονται όλο και περισσότερο, για να δημιουργήσουν ένα δίκτυο πολύ λεπτών αγγείων.

Το αίμα, το οποίο φτάνει διαμέσου της πυλαίας φλέβας, περιέχει τις ουσίες που προέρχονται από το στομάχι, το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο και το πάγκρεας. Αυτές λοιπόν οι ουσίες, θα μεταβολιστούν κατά τη δίοδό τους, από το ηπατικό παρέγχυμα.

Το αίμα της ηπατικής αρτηρίας μεταφέρει οξυγόνο στον ηπατικό ιστό. Το δίκτυο των αγγείων αρχίζει και συγκλίνει μέσα στο ήπαρ σε πολύ λεπτές φλέβες, οι οποίες με τη σειρά τους, όσο ενώνονται μεταξύ τους, σχηματίζουν τις 3 ηπατικές φλέβες, οι οποίες «αδειάζουν» το αίμα του ήπατος στην κάτω κοίλη φλέβα.

ΧΟΛΗΦΟΡΑ

Παράλληλα με τα αγγεία, το ήπαρ περιλαμβάνει και ένα μεγάλο δίκτυο χοληφόρων αγγείων. Αυτά συλλέγουν τη χολή, η οποία παράγεται στο ήπαρ και την οδηγούν στο χοληδόχο πόρο, ο οποίος με τη σειρά του, την οδηγεί στο δωδεκαδάκτυλο (πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου), όπου η χολή χρησιμοποιείται για την πέψη.

Ένα μέρος της χολής αποθηκεύεται, σε συμπυκνωμένη μορφή, στη χοληδόχο κύστη. Αυτή συνδέεται με το χοληδόχο πόρο με ένα μικρό «σωληνάκι» και καλείται κυστικός πόρος.

ΔΟΜΗ ΗΠΑΤΟΣ

Liver2 2

Το ήπαρ αποτελείται από εκατομμύρια λοβίων, μεταξύ των οποίων βρίσκονται τα αγγεία, τα οποία τα συντηρούν και συλλέγουν τις ουσίες που αυτά παράγουν και το δίκτυο των χοληφόρων αγγείων, το οποίο συλλέγει τη χολή που παράγεται από τα λοβία. Στο κέντρο κάθε λοβίου υπάρχει μια φλέβα, η οποία συλλέγει το αίμα για να το οδηγήσει στις ηπατικές φλέβες.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ

Το αίμα της πυλαίας φλέβας φθάνει στο ήπαρ γεμάτο από πολυάριθμες ουσίες, προϊόντα της πέψης ή της δραστηριότητος του πεπτικού συστήματος. Αυτές οι ουσίες απορροφώνται από τα κύτταρα του ήπατος, τα οποία έχουν εξειδικευμένα ένζυμα και μπορούν να προκαλέσουν τη χημική τους μετατροπή.

Έτσι σε γενικές γραμμές το ήπαρ εγγυάται:

  1. Την αποθήκευση και την κατανομή των θρεπτικών ουσιών
  2. Την εξουδετέρωση των τοξινών
  3. Τη σύνθεση των περισσοτέρων λευκωμάτων του αίματος
  4. Την παραγωγή χολής
  5. Το μεταβολισμό γλυκιδίων και λιπιδίων. Τα γλυκίδια (γλυκόζη, φρουκτόζη, γαλακτόζη), μετατρέπονται σε γλυκογόνο και αποθηκεύονται στα ηπατοκύτταρα. Ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού, το συκώτι μετατρέπει ξανά το γλυκογόνο σε γλυκόζη και το ελευθερώνει στο αίμα.

Εάν οι αποθήκες του γλυκογόνου εξαντληθούν, τα ηπατοκύτταρα μπορούν να συνθέσουν γλυκόζη από τα αμινοξέα. Τότε μιλάμε για ένα φαινόμενο το οποίο καλείται νεογλυκογένεση.

Τα λιπίδια όταν φθάνουν στο συκώτι μετατρέπονται σε τριγλυκερίδια και αποθηκεύονται και αυτά στα ηπατικά κύτταρα. Ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού, τα τριγλυκερίδια μπορούν να διασπασθούν και να χρησιμοποιηθούν.

ΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ

Από τις πρωτεΐνες και τα αμινοξέα της πέψης, τα ηπατοκύτταρα συνθέτουν το μεγαλύτερο μέρος των λευκωμάτων που κυκλοφορούν στο αίμα:

  • αλβουμίνη
  • όλες τις σφαιρίνες
  • όλους τους παράγοντες πήξεως.

Σε περίπτωση κακής λειτουργίας στου ήπατος, η έλλειψη αλβουμίνης προκαλεί

ασκίτη, διαταραχές της πήξεως του αίματος και αιμορραγίες.

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΤΟΞΙΝΩΝ

Μερικές ουσίες που φθάνουν στο ήπαρ είναι τοξικές για τον οργανισμό. Ο ρόλος του ήπατος είναι να τις μετατρέψει σε μη τοξικές. Οι λιποδιαλυτές ουσίες αποβάλλονται με τη χολή στο έντερο.

Οι υδροδιαλυτές ουσίες μεταφέρονται με το αίμα στους νεφρούς, οι οποίοι τις αποβάλλουν με τα ούρα. Έτσι η αμμωνία, που παράγεται στο παχύ έντερο από την αποσύνθεση των τροφών και που από μόνη της έχει μεγάλη νευροτοξικότητα, οδηγείται στο ήπαρ, μετατρέπεται σε ουρία και αποβάλλεται με τα ούρα.

Το ήπαρ έχει ένα ουσιαστικό ρόλο στον κύκλο της αποδόμησης της αιμοσφαιρίνης. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια έχουν μια διάρκεια ζωής περίπου 120 ημερών. Στο τέλος αυτής της περιόδου καταστρέφονται στον σπλήνα, παράγοντας άμεση χολερυθρίνη. Αυτή η χολερυθρίνη είναι τοξική και εξαιρετικά επικίνδυνη. Φθάνει στο ήπαρ με το αίμα, όπου μετατρέπεται σε χολερυθρίνη έμμεση, η οποία δεν είναι τοξική, με αποτέλεσμα λοιπόν, να αποβάλλεται με τη χολή της οποίας αποτελεί και το κύριο συστατικό.

Το αλκοόλ φθάνει επίσης στο συκώτι. Απορροφάται από τα ηπατοκύτταρα, μετατρέπεται σε ακεταλδεΰδη και acetate (οξικό άλας). Αυτές οι ουσίες αποβάλλονται από το νεφρό. Η αιθανόλη και η ακεταλδεΰδη έχουν τοξική επίδραση στα κύτταρα. Έχουν τέτοιες χημικές ιδιότητες, που διαταράσσουν σοβαρά τη λειτουργία του και προκαλούν λιπώδη διήθηση.

Τα φάρμακα, τα οποία παίρνει κανείς από το στόμα, απορροφώνται, οδηγούνται επίσης στο ήπαρ, το οποίο και αποβάλλει μέρος της δραστικής τους ουσίας.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΧΟΛΗΣ

Τα κύτταρα του ήπατος εκκρίνουν συνεχώς χολή. Είναι ένα κιτρινοπράσινο υγρό το οποίο περιέχει χολερυθρίνη, χολικά οξέα, χοληστερόλη, λεκιθίνη και πολλές άλλες ουσίες. Τα χολικά οξέα παίζουν ρόλο στην πέψη του λίπους που γίνεται στο λεπτό έντερο.